Hittestress en toevluchtsoorden in gemeente Sittard-Geleen.

Ik lees in de Volkskrant van afgelopen zaterdag een uitgebreid interview met de huidige directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, prof.dr. Karen van Oudenhoven. Zij heeft het in het kader van het bevorderen van de sociale cohesie over de rol van buurt- en wijkcentra, want zoals zij zegt: “Sociale steun is een van de belangrijkste bronnen van veerkracht”. Dat ik het fundamenteel oneens ben met haar kijk op wat zij nog steeds de verzorgingsstaat pleegt te noemen, want die is naar mijn idee al sinds twee decennia om zeep geholpen door alle zorg uit handen te geven en de vrije markt daarop los te laten, zal ik voor een andere keer bewaren.

Omdat in het kader van het hitteplan de buurtcentra ook werden genoemd als plekken waar mensen hun toevlucht kunnen zoeken in barre weersomstandigheden, ben ik zelf maar eens op onderzoek uit gegaan, om te achterhalen hoe het eigenlijk daarmee is gesteld in onze gemeente. Want ik heb weliswaar in mijn vorige commentaar gezegd dat ik niet zou weten, waar ik dan terecht zou kunnen, maar de eerlijkheid gebiedt om te erkennen dat ik daar ook niet echt naar gezocht heb.

Ik noemde al het woord zoeken en ik kan u vertellen dat het inderdaad een ware zoektocht was. Eerst uiteraard Google maar eens geraadpleegd; ik kwam er al snel achter dat het fenomeen nogal wat benamingen kent: buurthuis, buurtcentrum, gemeenschapshuis, wijkcentrum, ontmoetingscentrum, wijksteunpunt, inloophuis, enfin: zoek het maar uit dus.

Het meest voor de hand liggend was om mijn licht op te steken op de site van de gemeente Sittard-Geleen. Ik maak gebruik van de zoekbalk en ik tik in: Buurtcentrum. Zoekresultaat: Vroegtijdige hulp bij schulden van VIDAR. Ik laat mij niet uit het veld slaan en ik tik in: Buurtcentra. Zoekresultaat: Een accommodatie huren. Ik gooi het over een andere boeg en ik tik in: Wijkcentrum. Zoekresultaat: een accommodatie huren in Wijkcentrum Hof van Eynatten in Limbricht. Ik tik in: Buurthuis. Zoekresultaat: Een accommodatie huren In Buurthuis De Kantine Jan Steenstraat 1a, 6137 VA Sittard; Monumenten verduurzamen of verbouwen; Ondernemers aan het woord: restaurant Aan de Bock in Geleen. Kennelijk hebben nogal wat burgers behoefte aan het huren van een accommodatie, maar ik ben nog geen steek verder, tenzij ik wellicht een accommodatie met airco zou willen huren om daar verkoeling te vinden. Vooruit dan, nog één laatste poging en ik tik in: Wijksteunpunt. Zoekresutaat: Wmo activiteiten/een accommodatie huren; Rolstoeluitleen; Seniorenwijzer. Ik ben dus nog geen steek wijzer geworden. Volhouder als ik ben doe ik nog een uiterste poging en ik tik in: Hitteplan. 0 resultaten gevonden.

Uiteindelijk lukt het mij om met behulp van informatie op de sites van Wijksteunpunten Sittard-Geleen, Thuishulpcentrale de Brug en Lokaaltotaal een overzicht te maken dat ik op FB zet ter info. Voor de gein tik ik deze instanties in op de site van de gemeente, want ze zouden toch op zijn minst hun eigen organisatie moeten kennen. Wijksteunpunten Sittard-Geleen: 577 zoekresultaten, maar voor zover ik kan zien geen enkele verwijzing naar die wijksteunpunten. Thuishulpcentrale de Brug: 437 zoekresultaten, maar idem dito. En Lokaaltotaal: 0 zoekresultaten.

Uiteraard ben ik nieuwsgierig wat de ruim 30 centra die ik heb gevonden te bieden hebben. Toegegeven: ik heb niet elke site geopend, maar ik geef graag een bloemlezing, waarbij ik de centra zelf aan het woord laat. Gemeenschapshuis de Boew/Hubertushuis: “Vanaf 1 april heten wij je van harte welkom op onze veelzijdige locatie. Of je nu op zoek bent naar de perfecte plek voor een vergadering, congres, meeting, feest, evenement, concert of koffietafel, bij De Boew ben je aan het juiste adres. Onze ruimtes bieden eindeloze mogelijkheden en worden met zorg afgestemd op jouw wensen. Met een persoonlijke en open benadering staan wij klaar om je te ondersteunen en van elke gelegenheid een succes te maken”.

“Gemeenschapshuis Born is gevestigd aan de Prinsbisdomstraat 5 in Born. In 2008 zijn de deuren van dit nieuwe Gemeenschapshuis geopend. Een prachtig gebouw, waarin tevens de huisartsenpraktijk Born en Partners in Welzijn is gevestigd. De dagelijkse gang van zaken wordt beheerd door Chris Luijten. Voor veel verenigingen is het gemeenschapshuis dé plek voor hun vergaderingen, repetities, feesten en andere bijeenkomsten. Dat kan tegen sterk gereduceerde tarieven”. “Met zijn eetcafé met terras, kleine en grote zaal en vier vergaderruimten is ‘t Volkshoes in Geleen bij uitstek geschikt voor de organisatie van persoonlijke, zakelijke en publieke bijeenkomsten. Van volledig verzorgde bruiloften en communiefeesten tot koffietafels en andere evenementen. Behalve voor besloten bijeenkomsten bent u bij ons altijd welkom in ons sfeervolle eetcafé met terras, waar u kunt genieten van een hapje en een drankje”.

Ik moet zeggen: de wijksteunpunten organiseren wel het een en ander, soms beperkt tot handwerken, bridgen en sjoelen en soms een uitgebreider programma met yoga, line-dance etc., maar met name die laatste twee lijken mij niet bepaald activiteiten die je doet om te verkoelen. Maar toch überhaupt interessant om eens te bekijken.

Mijn voorzichtige conclusie: wat volgens mij alle 32 centra gemeen hebben, is dat je in de regel moet betalen voor consumpties, en dat je nergens op de bonnefooi kunt binnenlopen om te vluchten voor de hitte. Ik tref ook geen enkele informatie aan op hun sites die duidt op voorzieningen in het kader van een hitteplan.

Al met al lijkt mij dus nog heel erg veel werk aan de winkel, zowel voor de gemeenschapshuizen, buurt- en wijkcentra en niet in het minst voor de gemeente Sittard-Geleen (en de politiek, zou ik zeggen).

PBL – Monetaire milieuschade door basisindustrie toegenomen.

Al jaren wees ik op het PBL-rapport “MONETAIRE MILIEUSCHADE
IN NEDERLAND’ uit 2018 waarin berekend werd welke schade er elk jaar ontstaat door verkeer, landbouw, industrie en andere activiteiten.

Die schade treft ons allemaal. Het gaat daarbij bv over (extra) kosten voor het zuiveren van rivierwater t.b.v. drinkwater, over zorgkosten veroorzaakt door luchtvervuiling, over verminderde woningwaarde van omwonenden van industriele bedrijven etc.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft dat rapport nu geactualiseerd.Daarin staat o.a. ‘In 2022 bedroeg de totale schade van de industrie, inclusief de afvalverwerkingssector, 9,65 miljard euro. Ten opzichte van Drissen en Vollebergh (2018) is het aandeel van de industrie in de monetaire milieuschade toegenomen. Binnen de sector industrie is de basischemie nu de belangrijkste veroorzaker van milieuschade (2,5 miljard euro), op de voet gevolgd door raffinage (2,2 miljard euro)”.

Uiteraard levert Chemelot daarin een belangrijke bijdrage.

Meermaals heb ik aangegeven dat ik van mening ben dat gemeenten en personen die meer dan gemiddeld getroffen worden dan (o.a. Sittard-Geleen en onze omwonenden) gecompenseerd moeten worden voor hun schade, uiteraard te betalen door de veroorzaker. Dat gebeurt nu nog steeds niet!

Onze leefomgeving en gezondheid wordt aangetast door commerciele activiteiten hetgeen bv nadelen heeft t.a.v. het vestigen van nieuwe inwoners, de gezondheid van onze inwoners en de verkoopbaarheid en prijs van woningen, toerisme.

De schade blijkt toegenomen van 31 miljard (in 2015) naar 45 miljard (in 2022).

De kranten besteden vandaag ook aandacht aan het rapport een DDL wijst erop dat de industrie vooral in Zuid-Limburg een bron van vervuiling is. Uitstoot van CO2, stikstofoxiden, ammoniak en methaan veroorzaken veel schade. Dat zijn nou net de stoffen die bij Chemelot in grote hoeveelheden worden uitgestoten.

Op bestuurlijk niveau komt er in Nederland (eindelijk) meer aandacht voor monetaire milieuschade.

Als gemeente met een flinke bijdrage aan de monetaire milieuschade moeten we daar m.i. meer aandacht aan besteden en ook bij het Rijk aankloppen dat er bij de verdeling van de Rijksmiddelen rekening gehouden gaat worden met de monetaire milieuschade.

Rondevoorstel Afwegingskader zon en wind

Het college hield een opinierende raadsronde over een nieuw afweigingskader voor het maken van zonneweiden en windmolens. Vanuit de raad werd helder aangegeven dat het NIET zo is dat het college naderhand kan zeggen ‘de raad heeft aangegeven wat ze wil, dat hebben we meegenomen en daarmee is de kous af.’.

Er IS bestaand beleid en er ZIJN andere stukken en visies waarin van alles over ruimtegebruik en klimaatambities en -maatregelen staat. Het college moet DUS naar de raad terugkomen voor een nieuw raadsbesluit indien men iets anders wil.

Alle partijen willen verduurzamen maar de mate waarin verschilt. Voor Pvda/GroenLinks en D66 is het min of meer ‘volle kracht vooruit, nagenoeg alles is daaraan onderschikt’. GOB gaf aan geen windmolens in Holtum Noord meer te willen maar elders is bespreekbaar.

Wethouder Tille gaf aan dat ‘windmolens boven de 50 m hoog’ niet realiseerbaar zijn vanwege ontbrekend draagvlak bij de bevolking’. Er ontstond nog discussie of 100 m toch aanvaard kan zijn waarbij de wethouder aangaf dat het onwaarschijnlijk is maar niet uitgesloten wordt.

SPA vroeg expliciet of ‘opgewekte energie moet lokaal gebruikt worden’ betekent dat we ook energie gaan opwekken voor Chemelot. Daarop werd heel duidelijk gezegd ‘Nee, we gaan geen energie voor Chemelot opwekken’.

SPA wees erop dat het voorstel aanhaalt dat het gebied tussen de Urmonderbaan en de ovonde bij Lindenheuvel gebruikt kan worden en dat SPA dat echt niet wil. Dat gebied is na vele jaren eindelijk een mooie entree van Geleen en een buffer tussen Chemelot en de wijk. Dit mogen we niet vernietigen.

In de Omgevingsvisie staat ook ‘Leefomgeving inwoners centraal’ en dan moet je dat niet zwaar aantasten door daar windmolens te plaatsen of zonneweiden te plaatsen.

SPA wees er weer op dat de doelstelling voor Sittard-Geleen absurd is (op basis van het oppervlak 400% EXTRA t.o.v. het landelijke gemiddelde !) en flink naar beneden bijgesteld moet worden. Landelijk worden de RES-doelen voor 2030 gehaald (zie https://www.pbl.nl/…/monitor-res-snelle-groei-zon-en…) “Wind- en zonneparken op land zullen in 2030 naar verwachting (inclusief projecten die nog gerealiseerd worden) 37 tot 45 TWh elektriciteit produceren.”

SPA vraagt (en vroeg al eerder) op REALISTISCHE doelen en, zeker nadat de windmolens op Holtum-Noord niet doorgingen, om bijstelling. Ik krijg nu in ieder geval de berekening en de overwegingen om Sittard-Geleen zo’n absurde hoeveelheid te laten produceren. De wethouder bleef vasthouden aan ‘we hebben jaren geleden een afspraak gemaakt en houden daaraan vast’. Dit terwijl HEROVERWEGING in 2023 gewoon conform afspraak aan de orde zou zijn en nu ook in 2025.

D66 gaf aan dat Sittard-Geleen slechts 15% van haar doelstelling heeft opgewekt en wilde veel meer maar dat we dat met dit afwegingskader niet gaan halen. De wethouder zei dat we stappen richting realisatie van de doelstelling’ willen doen maar dat met dit afwegingskader niet zullen halen. Hij voelt nationale druk en hoopt op nationale hulp. Vooralsnog wacht hij op initiatiefnemers, die laten echter op zich wachten vanwege de netcongestie die tot na 2030 gaat duren.

Tja, dan moet je toch je doelen bijstellen en kijken wat je WEL kunt realiseren. Blijkbaar DURFT het college niet aan te geven ‘Limburg en Sittard-Geleen hebben zich zwaar vergist, vanwege o.a. het Einsteinproject en de grote bevolkingsdichtheid KUNNEN we hier die RES-doelen niet realiseren.’ Dus schuift men het maar door naar een volgend college. Liever de kop in het zand steken dan aangeven dat je jezelf zwaar overschat hebt!

Met zijn antwoord gaf de wethouder in feite aan dat SPA gewoon gelijk heeft. Zo werd het na de vergadering door meerdere raadsleden in de wandelgangen ook benoemd. Kijk je naar de cijfers en de realiteit dan is 15% realisatie zo gek nog niet. Immers: 400% EXTRA t.o.v. landelijk gemiddelde betekent dat 20% van de doelstelling realistisch maximum is. Daarvan is dan 75% gerealiseerd.

Ik denk dat er nog veel meer gerealiseerd kan worden door zwaar in te zetten op isolatie en andere laag-fruit-maatregelen en op innovatieve mogelijkheden. De 10 miljoen die de gemeente kort geleden daarvoor van het Rijk ontvangen heeft kan daar zeker aan bijdragen.

Stel dat we nu herijken op 25% van de nu geldende doelstelling. Dat is ambitieus maar WELLICHT haalbaar gezien de 15% die we al hebben gerealiseerd. Wanneer je dat promoot en faciliteert (o.a. met subsidies) kun je misschien WEL draagvlak en succes vinden.