Een actueel plaatselijk thema: de hittestress.
Vanochtend stond in DDL een achtergrondartikel over de problematiek van de steeds warmer wordende zomers in Zuid-Limburg. “Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat publiceerde in februari 2019 al een ‘nadrukkelijke uitnodiging’ aan gemeenten om lokale hitteplannen op te stellen. Zodat zorginstellingen en maatschappelijke organisaties beter weten wat ze moeten doen wanneer de temperatuur omhoog knalt”. Ik lees verder: “Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) besloot gelet op de voorspelde hoge temperaturen om voor Limburg het Nationaal Hitteplan te activeren vanaf zondag”.
In eerste instantie denk ik dan: oké, heel verstandig. Eens verder lezen wat deze zorginstellingen en maatschappelijke organisaties dan in petto hebben. Een woordvoerder van de gemeente Roermond zegt: “wij doen een beroep op de zelfredzaamheid van de burgers”. Alleen al van zo’n opmerking stijgt mijn lichaamstemperatuur spontaan tot stresshoogte, want je zegt daarmee dus ook tegen de ouderen, chronisch zieken, kwetsbare mensen (volgens mij zijn we allemaal op de een of andere manier kwetsbaar) en mensen die behuizingen hebben die totaal niet zijn berekend op tropische temperaturen: bekijk het maar.
Fijn dan toch dat een gemeente als Kerkrade wel haar verantwoordelijkheid heeft genomen en een hitteplan heeft opgesteld. Maar dan lees ik de tips die zij hebben geformuleerd: “drink genoeg water, blijf in de schaduw of zoek een koelteplek op. Bijvoorbeeld een park met natuurlijke verkoeling of een openbare plek waar airco’s zijn, denk aan een buurthuis of de bibliotheek”.
Akkoord, genoeg water drinken lijkt mij heel verstandig en ik weet uit eigen ervaring met mijn hoogbejaarde moeder zaliger dat je daar goed op moet letten. In de schaduw blijven kan ik me ook nog iets bij voorstellen, maar als ik vanuit mijn huis naar dat park zou moeten lopen, dan wordt dat een behoorlijk hete wandeling. En volgens mij is daar ook niet bijster veel natuurlijke verkoeling, in die zin dat de temperatuur onder de bomen echt niet ineens van 35 graden daalt naar 25. Dat geldt hetzelfde voor de huidige bibliotheek, die nog benauwder is dan mijn eigen zitkamer; dus alleen al om die reden hadden ze de oude bibliotheek in de Herenhof in ere moeten houden, lijkt mij. En wat dat buurthuis betreft moet ik eerlijk gezegd bekennen dat ik niet zou weten waar überhaupt nog een buurthuis in mijn omgeving ligt; ik heb ook niet het idee dat de buurthuizen die er wel zijn in Geleen mij op een willekeurig moment van de dag zien aankomen om daar te schuilen voor de hitte. Maar los daarvan: dat zet toch geen zoden aan de dijk? Tenzij ik daar permanent zou kunnen vertoeven, misschien. O ja, het gemeentehuis heeft goed werkende airco’s, maar of we daar nu zo welkom zijn, waag ik te betwijfelen.
Wat mij betreft zijn de tips die worden gegeven, puur gebaseerd op het nemen van eigen verantwoordelijkheid en ze geven je impliciet eigenlijk ook nog de schuld: is je tuin te warm? Tja, dan had je er maar nog meer bomen in moeten zetten. Zit je buiten teveel in de zon? Ja, dan moet je een overkapping laten maken, he? Maar die vragen zou ik willen retourneren: is er veel te weinig groen en schaduw in het centrum van Geleen? Moest alles wat nog enigszins verkoeling bracht op de markt per sé verdwijnen? Waar zijn in het centrum van Geleen plekken waar je je überhaupt gratis op kunt houden, voor meerdere uren?
Hoe denkt Spa over dit thema en hoe is het gesteld met het hitteplan van Sittard-Geleen?
Inderdaad, de zoveelste keer dat overheid en zorgorganisaties niet weten hoe ze het moeten aanpakken en dan maar de kreet ‘zelfredzaamheid’ te hulp roepen.
Het is een brevet van onvermogen!
Natuurlijk is het prima om mensen bewust(er) te maken dat ze zelf een aantal dingen kunnen doen. Ook is logisch dat de overheid niet alles kan doen. De WRR (Wetenschappelijke Raad van Regeringsbeleid) schreef jaren geleden al ‘Weten is nog geen doen’, zie https://www.wrr.nl/…/2017/04/24/weten-is-nog-geen-doen. Daarin staat o.a. dat het daadwerkelijk in actie komen echt niet alleen van voldoende kennis afhangt. Er is iemand nodig die het initiatief neemt om iets te gaan doen, pas daarna gaan anderen ook iets doen. Wat men dan gaat doen hangt meer van ‘anderen’ af dan van kennis.
Dat overheden steeds meer een beroep doen op ‘zelfredzaamheid’ grotendeels als vervanging van een taak wordt onderkend en als negatief aangemerkt.
Het zouden JUIST de zorgorganisaties, de overheden, brandweer, GGD e.d. moeten zijn die in situaties dat mensen in problemen kunnen komen het initiatief moeten nemen om heel actief uit te dragen dat men ‘iets’ moet doen of laten.
Het afschuiven op ‘de burger moet maar zelfredzaam zijn’ vind ik zeer zwak.