Jos Gulikers

Het verhaal van Chemelot.

HET VERHAAL VAN CHEMELOT: AMBITIES EN LULKOEK?

Naar aanleiding van het artikel in de Limburger over de uitstoot van kankerverwekkende stoffen door Chemelot en in het kader van de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen, heb ik een kijkje genomen  op de sites van de drie grote lokale partijen van Sittard-Geleen, GL/PvdA, CDA en GOB. Ik citeer wat zij in hun verkiezingsprogramma hebben vermeld met betrekking tot Chemelot.

GroenLinks/PvdA:  ‘We steunen de ambitie van Chemelot om het meest duurzame fabrieksterrein van Europa te worden. We blijven inzetten op een stevige lobby in Den Haag en verhogen de lobby richting Brussel. De beschikbaarheid van duurzame energie is voor deze ambitie van levensbelang’.

CDA: ‘We staan volledig achter de strategie om de industrie op Chemelot te vergroenen. We willen groene industrie naar ons toehalen en hier behouden. Het CDA zet daarmee in op een groei van de kringloopeconomie waarin afval wordt hergebruikt als grondstof voor nieuwe producten’.

GOB: ‘Het behoud van de industrie voor Sittard-Geleen en Nederland is van cruciaal belang. De ontwikkelingen rondom Chemelot zijn verontrustend. Daarom is het van belang om te blijven inzetten op een sterke lobby naar Den Haag om de bedrijven en de werkgelegenheid te kunnen behouden. Het Limburgs Bod voor duurzaam Chemelot om een klimaatneutrale en circulaire Chemelot site tegen 2050 te realiseren, wordt door GOB ondersteund. De nadruk ligt op duurzame investeringen en samenwerking waarin het verbeteren van de infrastructuur, het rendabel maken van industriële verduurzaming en het behouden van maatwerkafspraken om de strategische positie van Chemelot en de Brightlands Chemelot Campus te versterken, centraal staan’.

Ik heb ook even een kijkje genomen bij het door GOB aangehaald Limburgs Bod voor duurzaam Chemelot: ‘In juni van 2024 hebben Provincie Limburg, betrokken gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen het ‘Limburgs Bod voor een Duurzaam Chemelot’ gepresenteerd. Sindsdien zijn, samen met de ministeries van Klimaat & Groene Groei, Economische Zaken en Defensie, goede stappen vooruitgezet in het verduurzamen van Chemelot. Een ontwikkeling die van groot belang is voor het verdienvermogen van Nederland en voor onze strategische autonomie’.

O ja, voordat ik het vergeet: de ambitie van Chemelot is om uiterlijk in 2050 de eerste volledig circulaire, duurzame en klimaatneutrale chemie- en materialensite van Europa te zijn.

Komt nu mijn commentaar: alhoewel ik aan het Kleesj in Zitterd Economie I en II (nog van Ger Norbart, de keeper van Sittardia, oud-Sittardenaren welbekend, naar ik aanneem) heb gehad, acht ik mij toch een leek op dat gebied. Maar een paar fundamentele zaken zijn mij nog steeds bekend en dat zijn ondermeer twee ijzeren wetten die in een op neoliberale en kapitalistische leest geschoeide economie in steen zijn gebeiteld, namelijk: stilstand is achteruitgang en wie betaalt, bepaalt. Hieruit volgen als het ware onvermijdelijk de primaire doelen van ondernemers en bedrijven, namelijk: expansie en winstmaximalisatie. En alleen al om die reden ben ik ervan overtuigd dat kapitalistische economie en circulaire economie elkaar zodanig bijten dat ze nooit samen kunnen gaan.

Nu afficheert DSM zich al decennialang als het braafste jongetje van de klas als het gaat om het nastreven van het intrinsiek secundaire doel van duurzaamheid en circulaire economie en dat is op zich nastrevenswaardig.  Maar laten we niet vergeten dat zij zijn begonnen met de uitverkoop van hun chemiesite. Ik denk dat de directie al heel vroeg aan zag komen dat je never nooit een circulaire, duurzame en klimaatneutrale chemie- en materialenfirma kunt worden, als je je niet eerst ontdoet van de vervuilende en verouderde industrie. En daarin zijn ze wonderwel geslaagd. Maar daarbij hebben ze uiteindelijk wel veroorzaakt dat wij nu opgescheept zitten met een site, die is versnipperd in meer dan 200 bedrijven en bedrijfjes. En dan zouden wij moeten geloven dat meer dan 200 eigenaren en veel meer dan 200 investeerders en aandeelhouders in staat zouden zijn om van Chemelot het meest duurzame fabrieksterrein van Europa te maken? 

Echter, zoals eerder aangegeven: het is dus de ambitie van Chemelot om uiterlijk in 2050 de eerste volledig circulaire, duurzame en klimaatneutrale chemie- en materialensite van Europa te zijn. Maar laat ik even terug in herinnering roepen dat we te maken hebben met meer dan 200 eigenaren en veel meer dan 200 investeerders en aandeelhouders. De grootste productiefabrieken op Chemelot zijn in handen van (privé) investeringsmaatschappijen of grote multinationale oliemaatschappijen, die zich wereldwijd gedragen als opkopers van kleinere sites, die net zo snel als ze gekocht zijn, weer worden doorverkocht. In hun online presentatie hebben ze weliswaar allemaal duurzaamheid en circulaire economie hoog in het vaandel staan, maar het zijn en blijven op kapitalistische leest geschoeide bedrijven, die winst moeten maken om de aandeelhouders en investeerders tevreden te stellen en te kunnen groeien, want stilstand is immers achteruitgang.

Het zijn overigens dezelfde chemiebedrijven die bij de overheid steen en been klagen over de in hun optiek veel te strenge milieuwet- en regelgeving. Laat ik dan een donkerbruin vermoeden hebben dat die lobby in Den Haag daar haar pijlen op zal richten, in de zin van: hoe houden we die grote oliemaatschappijen en investeringsmaatschappijen in Nederland? Wat mij betreft is het overduidelijk dat de burger daarmee in het hemd wordt gezet en een rad voor ogen wordt gedraaid.

Als het de lokale, provinciale en landelijke politiek en overheid werkelijk te doen zou zijn om op Chemelot die volledig circulaire, duurzame en klimaatneutrale chemie- en materialensite van Europa te realiseren, dan zullen zij, net als dat braafste jongetje van de klas, DSM, eerst veel nadrukkelijker afstand moeten nemen van die verouderde en vervuilende en, naar gebleken is: kankerverwekkende industrie. Want wat we nu doen is niets anders dan de verantwoordelijke bedrijven nog eens 24 jaar de kans geven om hun primaire doelen na te gaan, om daarna gewoon de fabriek te sluiten en te verkassen. 

Ik geef ter info nog een van internet verkregen overzicht van de 10 grootste bedrijven op Chemelot, DSM uitgezonderd, omdat ik die al heb vernoemd. Ik kan overigens aanbevelen om zelf eens een kijkje te nemen op internet om te vernemen hoe deze wereld van chemiebazen wereldwijd met elkaar is verbonden en verweven. Concurrenten zijn er niet, want die worden wel door een joint venture of anderszins ‘opgelost’.  

SABIC, producent van petrochemische en kunststoffen. De fabriek op de Chemelot-site is verkocht aan de investeringsmaatschappijen Aequita en Mutares, beiden gevestigd in München. gevestigde, onafhankelijke investeringsgroep (family office) die zich richt op Europese. 

OCI-Nitrogen, producent van ammoniak, kunstmest en melamine. Dit is een dochteronderneming van OCI Global, met als grootaandeelhouder Nassef Sawiris, een Egyptische zakenman. Hij is de rijkste Egyptenaar en de op twee na rijkste Afrikaan. Zijn activiteiten zijn voornamelijk gericht op de uitbreiding van mijnbouwprojecten.

Fibrant, producent van caprolactam (grondstof voor nylon). DSM en CVC Capital Partners bezitten respectievelijk 35% en 65% van de aandelen. CVC Capital Partners met hoofdvestiging in Luxemburg, is een van de vijf grootste private-equitybedrijven (beheer van particulier vermogen) in de wereld.

Arlanxeo, producent van het synthetisch rubber EPDM. Dit bedrijf is voor 100% eigendom van Saudi Aramco. Saudi Aramco is de staatsoliemaatschappij van Saoedi-Arabië. Het is tevens de grootste oliemaatschappij ter wereld in productie en reserves. Saudi Aramco wordt beschouwd als een van de grootste individuele veroorzakers van de wereldwijde klimaatcrisis.

AnQore, producent van acrylonitril. Net als in het geval van Fibrant bezitten DSM en CVC Capital Partners respectievelijk 35% en 65% van de aandelen.

Borealis Plastomers, producent van polyethyleen. Borealis is voor het grootste deel eigendom van de Oostenrijkse energiegroep OMV en voor een kwart in handen van Mubadala Investment Company, gevestigd in Abu Dhabi. Het is een staatsinvesteringsmaatschappij die een wereldwijde portefeuille beheert met als doel duurzame financiële rendementen te genereren voor de regering van Abu Dhabi.

Vynova Beek, producent van PVC en vinylchloride. Vynova is eigendom van de International Chemical Investors Group (ICIG), gevestigd in Luxemburg.

Covestro, producent van polycarbonaten. Covestro is recentelijk overgenomen van Bayer door Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), via hun dochteronderneming XRG. En ADNOC heeft nauwe banden met de voornoemde Mubadala Investment Company.

QCP Polymers, kunststofrecycling. Eigenaar is LyondellBasell Industries N.V., een Amerikaanse chemische multinational met hoofdkantoor in Houston, Texas.

Yparex, Adhesieven. Eigenaar is het Italiaanse Industrie Polieco M.P.B. S.p.A. (beter bekend als Polieco Group), een toonaangevende Europese producent en leverancier op het gebied van leidingsystemen, kabelbescherming en putafdekkingen. De Polieco Group heeft Yparex overgenomen van het Nederlandse The Compound Company BV. 

 

 

RIVM ziet bij Chemelot te hoog mengsel kankerverwekkende stoffen

Sabic verantwoordelijk voor grote uitstoot zeer zorgwekkende stof

‘Oude dame’ is dood, maar Sabic optimistisch over Chemelot – L1 Nieuws

RIVM onderzoekt methode om gecombineerde uitstoot bij Chemelot te meten

Industrie – Actueel

RIVM onderzoek gezondheid en leefomgeving rond Chemelot

RIVM onderzoek leefomgeving Chemelot document

WOO verzoek inzake Chemelot

 

Hittestress en toevluchtsoorden

Hittestress en toevluchtsoorden in gemeente Sittard-Geleen.

Ik lees in de Volkskrant van afgelopen zaterdag een uitgebreid interview met de huidige directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, prof.dr. Karen van Oudenhoven. Zij heeft het in het kader van het bevorderen van de sociale cohesie over de rol van buurt- en wijkcentra, want zoals zij zegt: “Sociale steun is een van de belangrijkste bronnen van veerkracht”. Dat ik het fundamenteel oneens ben met haar kijk op wat zij nog steeds de verzorgingsstaat pleegt te noemen, want die is naar mijn idee al sinds twee decennia om zeep geholpen door alle zorg uit handen te geven en de vrije markt daarop los te laten, zal ik voor een andere keer bewaren.

Omdat in het kader van het hitteplan de buurtcentra ook werden genoemd als plekken waar mensen hun toevlucht kunnen zoeken in barre weersomstandigheden, ben ik zelf maar eens op onderzoek uit gegaan, om te achterhalen hoe het eigenlijk daarmee is gesteld in onze gemeente. Want ik heb weliswaar in mijn vorige commentaar gezegd dat ik niet zou weten, waar ik dan terecht zou kunnen, maar de eerlijkheid gebiedt om te erkennen dat ik daar ook niet echt naar gezocht heb.

Ik noemde al het woord zoeken en ik kan u vertellen dat het inderdaad een ware zoektocht was. Eerst uiteraard Google maar eens geraadpleegd; ik kwam er al snel achter dat het fenomeen nogal wat benamingen kent: buurthuis, buurtcentrum, gemeenschapshuis, wijkcentrum, ontmoetingscentrum, wijksteunpunt, inloophuis, enfin: zoek het maar uit dus.

Het meest voor de hand liggend was om mijn licht op te steken op de site van de gemeente Sittard-Geleen. Ik maak gebruik van de zoekbalk en ik tik in: Buurtcentrum. Zoekresultaat: Vroegtijdige hulp bij schulden van VIDAR. Ik laat mij niet uit het veld slaan en ik tik in: Buurtcentra. Zoekresultaat: Een accommodatie huren. Ik gooi het over een andere boeg en ik tik in: Wijkcentrum. Zoekresultaat: een accommodatie huren in Wijkcentrum Hof van Eynatten in Limbricht. Ik tik in: Buurthuis. Zoekresultaat: Een accommodatie huren In Buurthuis De Kantine Jan Steenstraat 1a, 6137 VA Sittard; Monumenten verduurzamen of verbouwen; Ondernemers aan het woord: restaurant Aan de Bock in Geleen. Kennelijk hebben nogal wat burgers behoefte aan het huren van een accommodatie, maar ik ben nog geen steek verder, tenzij ik wellicht een accommodatie met airco zou willen huren om daar verkoeling te vinden. Vooruit dan, nog één laatste poging en ik tik in: Wijksteunpunt. Zoekresutaat: Wmo activiteiten/een accommodatie huren; Rolstoeluitleen; Seniorenwijzer. Ik ben dus nog geen steek wijzer geworden. Volhouder als ik ben doe ik nog een uiterste poging en ik tik in: Hitteplan. 0 resultaten gevonden.

Uiteindelijk lukt het mij om met behulp van informatie op de sites van Wijksteunpunten Sittard-Geleen, Thuishulpcentrale de Brug en Lokaaltotaal een overzicht te maken dat ik op FB zet ter info. Voor de gein tik ik deze instanties in op de site van de gemeente, want ze zouden toch op zijn minst hun eigen organisatie moeten kennen. Wijksteunpunten Sittard-Geleen: 577 zoekresultaten, maar voor zover ik kan zien geen enkele verwijzing naar die wijksteunpunten. Thuishulpcentrale de Brug: 437 zoekresultaten, maar idem dito. En Lokaaltotaal: 0 zoekresultaten.

Uiteraard ben ik nieuwsgierig wat de ruim 30 centra die ik heb gevonden te bieden hebben. Toegegeven: ik heb niet elke site geopend, maar ik geef graag een bloemlezing, waarbij ik de centra zelf aan het woord laat. Gemeenschapshuis de Boew/Hubertushuis: “Vanaf 1 april heten wij je van harte welkom op onze veelzijdige locatie. Of je nu op zoek bent naar de perfecte plek voor een vergadering, congres, meeting, feest, evenement, concert of koffietafel, bij De Boew ben je aan het juiste adres. Onze ruimtes bieden eindeloze mogelijkheden en worden met zorg afgestemd op jouw wensen. Met een persoonlijke en open benadering staan wij klaar om je te ondersteunen en van elke gelegenheid een succes te maken”.

“Gemeenschapshuis Born is gevestigd aan de Prinsbisdomstraat 5 in Born. In 2008 zijn de deuren van dit nieuwe Gemeenschapshuis geopend. Een prachtig gebouw, waarin tevens de huisartsenpraktijk Born en Partners in Welzijn is gevestigd. De dagelijkse gang van zaken wordt beheerd door Chris Luijten. Voor veel verenigingen is het gemeenschapshuis dé plek voor hun vergaderingen, repetities, feesten en andere bijeenkomsten. Dat kan tegen sterk gereduceerde tarieven”. “Met zijn eetcafé met terras, kleine en grote zaal en vier vergaderruimten is ‘t Volkshoes in Geleen bij uitstek geschikt voor de organisatie van persoonlijke, zakelijke en publieke bijeenkomsten. Van volledig verzorgde bruiloften en communiefeesten tot koffietafels en andere evenementen. Behalve voor besloten bijeenkomsten bent u bij ons altijd welkom in ons sfeervolle eetcafé met terras, waar u kunt genieten van een hapje en een drankje”.

Ik moet zeggen: de wijksteunpunten organiseren wel het een en ander, soms beperkt tot handwerken, bridgen en sjoelen en soms een uitgebreider programma met yoga, line-dance etc., maar met name die laatste twee lijken mij niet bepaald activiteiten die je doet om te verkoelen. Maar toch überhaupt interessant om eens te bekijken.

Mijn voorzichtige conclusie: wat volgens mij alle 32 centra gemeen hebben, is dat je in de regel moet betalen voor consumpties, en dat je nergens op de bonnefooi kunt binnenlopen om te vluchten voor de hitte. Ik tref ook geen enkele informatie aan op hun sites die duidt op voorzieningen in het kader van een hitteplan.

Al met al lijkt mij dus nog heel erg veel werk aan de winkel, zowel voor de gemeenschapshuizen, buurt- en wijkcentra en niet in het minst voor de gemeente Sittard-Geleen (en de politiek, zou ik zeggen).